Wzajemne zwracanie się żołnierzy
Regulamin Ogólny Żołnierza WP
Pkt 36-44
1. Forma grzecznościowa – „pan” i „pani”
Żołnierze zwracają się do siebie używając przed stopniem wojskowym formy grzecznościowej „pan” lub „pani”.
2. Skrócona forma stopnia przy zwracaniu się
Żołnierz zwracający się do innego żołnierza wymienia jego stopień wojskowy w formie skróconej np.: zwracając się do starszego kaprala „Panie kapralu”.
- Do starszego kaprala → „Panie kapralu”
- Do starszego sierżanta → „Pani sierżant”
- Do podporucznika → „Panie poruczniku”
- Do podpułkownika → „Panie pułkowniku”
Pełna forma stopnia obowiązuje wyłącznie przy meldowaniu i przedstawianiu się (patrz pkt 38).
3. Meldunek i przedstawianie się – pełna forma
Żołnierz meldując lub przedstawiając się, wymienia swój stopień wojskowy w pełnym brzmieniu i nazwisko.
- Meldunek → „Panie kapitanie, starszy kapral Jan Kowalski melduje gotowość do służby.”
- Przedstawienie się → „Szeregowy specjalista Anna Nowak, oddelegowana z 1. kompanii.”
- Zwrócenie się → „Panie kapralu, proszę o klucz do magazynu.”
Przy meldowaniu i przedstawianiu się – obowiązuje wyłącznie pełna forma stopnia:
Przy zwracaniu się – forma skrócona:
4. Zwracanie się do duchownego wojskowego
Żołnierz zwracając się do chrześcijańskiego duchownego, pełniącego służbę w wojsku, używa zwrotu „księże” oraz nazwy stopnia wojskowego, np.: „Księże poruczniku”.
5. Podejście i zwrócenie się do przełożonego
Żołnierz zwracając się do przełożonego lub wyższego stopniem wojskowym zatrzymuje się w odległości około 3 kroków (nie dotyczy pomieszczeń służbowych), przyjmuje postawę zasadniczą i oddaje honory, a następnie zwraca się do przełożonego (wyższego stopniem wojskowym). Przełożony (wyższy stopniem wojskowym) może zezwolić na przyjęcie postawy swobodnej.
- 1 Chcesz zwrócić się do przełożonego – zatrzymujesz się ok. 3 kroków od niego.
- 2 Przyjmujesz postawę zasadniczą i oddajesz honory.
- 3 Dopiero wtedy się odzywasz: „Panie kapitanie, proszę o…”
- 4 Jeśli przełożony powie „SPOCZNIJ” – możesz przyjąć postawę swobodną.
6. Powitanie i pożegnanie – „Czołem”
Przełożony (wyższy stopniem wojskowym) podczas witania się lub żegnania, stosownie do stanowiska lub stopnia wojskowego podwładnego stosuje zwrot, np.: „Czołem pani porucznik”, a podwładny (niższy stopniem wojskowym), odpowiada stosownie do stanowiska lub stopnia wojskowego przełożonego, np.: „Czołem” lub „Czołem panie kapitanie”.
podwładny odpowiada wymieniając stopień przełożonego np. „Czołem panie Pułkowniku” – lub samym „Czołem” gdy kontekst jest jasny.
- 1 Kapitan do porucznika: „Czołem pani porucznik” → porucznik: „Czołem panie kapitanie”.
- 2 Generał do szeregowego: „Czołem” → szeregowy: „Czołem panie generale”.
- 3 W pośpiechu lub grupie: obustronnie samo „Czołem” – dopuszczalne gdy stopnie są oczywiste z kontekstu.
7. Zwracanie się do kogoś w obecności przełożonego
Pkt 42
Chcąc zwrócić się do żołnierza lub innej osoby przebywającej w obecności przełożonego (wyższego stopniem wojskowym), należy prosić o pozwolenie zwrócenia się, np.: „Panie pułkowniku, kapral Nowak, proszę o pozwolenie zwrócenia się do majora Kowalskiego”.
Pkt 43
Zasada, o której mowa w pkt 42, nie obowiązuje w miejscach, okolicznościach i sytuacjach uzasadnionych specyfiką wykonywania czynności wymagających koncentracji uwagi lub natychmiastowego działania, np.: na stanowiskach dowodzenia, stacjach radiolokacyjnych, okrętach.
Np.: „Panie majorze, szeregowy Wiśniewski, proszę o pozwolenie zwrócenia się do pana sierżanta Adamczyka.”
8. Dopuszczalne odpowiedzi twierdzące i przeczące
Żołnierz na pytanie przełożonego lub wyższego stopniem wojskowym odpowiada twierdząco: „Tak”, „Tak jest”, „Wiem”, „Zrozumiałem” lub przecząco: „Nie”, „Nie wiem”, „Nie zrozumiałem”.
Twierdzące
- „Tak”
- „Tak jest”
- „Wiem”
- „Zrozumiałem”
Przeczące
- „Nie”
- „Nie wiem”
- „Nie zrozumiałem”
Regulamin określa dopuszczalne formy odpowiedzi – i tylko te.
W rozmowie z przełożonym nie używasz potocznych potwierdzeń.
„Tak jest” to najczęstsza i najbezpieczniejsza forma – jednoznaczna i w pełni regulaminowa.
Przykłady niedopuszczalnych odpowiedzi w kontakcie z przełożonym:
- „Okej”
- „Jasne”
- „No tak”
- „Aha”
- 1 Przełożony: „Zrozumiałeś rozkaz?”
- 2 Podwładny: „Tak jest, panie poruczniku.” / „Nie zrozumiałem, panie poruczniku.”