Wartownik (warta garnizonowa)
Regulamin Ogólny Żołnierza WP
Pkt 584-589
1. Wyznaczanie i podległość
Pkt 584
Na wartownika wyznacza się żołnierza z korpusu szeregowych lub podoficerów.
Pkt 585
Wartownik podlega dowódcy warty garnizonowej (zastępcy dowódcy warty garnizonowej) oraz swojemu rozprowadzającemu.
Żołnierz z korpusu szeregowych lub podoficerów.
Wartownik podlega:
- Dowódcy warty garnizonowej (lub jego zastępcy): przełożony całej warty,
- Rozprowadzającemu: przełożony bezpośredni, odpowiedzialny za jego posterunek.
2. Uprawnienia wartownika na posterunku
Wartownik na posterunku ma prawo:
- a)oddalać się dla ratowania życia ludzkiego lub mienia, jednak na taką odległość, aby mógł nadal chronić powierzony mu posterunek,
- b)odpowiadać tylko na pytania przełożonych, a także udzielać krótkich informacji innym osobom, jeżeli tak przewiduje tabela posterunków warty,
- c)schronić się do miejsca określonego w tabeli posterunków warty (w razie niekorzystnych warunków atmosferycznych: deszcz, śnieg, itp.) – nie przerywając obserwacji ochranianego posterunku,
- d)udzielać pomocy wartownikowi na sąsiednim posterunku, nie przerywając ochrony powierzonego mu posterunku,
- e)spożywać płyny, które za zgodą oraz w sposób określony przez dowódcę warty garnizonowej może zabrać na posterunek.
- Ratowanie życia lub mienia (lit. a): wolno się oddalić, ale tylko na tyle, żeby cały czas móc kontrolować swój posterunek – to nie jest zwolnienie z ochrony.
- Kontakt z osobami postronnymi (lit. b): zasadą jest odpowiadanie wyłącznie przełożonym, udzielanie krótkich informacji innym osobom jest możliwe tylko, gdy dopuszcza to tabela posterunków warty.
- Schronienie przy złej pogodzie (lit. c): wolno skorzystać z miejsca wskazanego w tabeli posterunków, ale obserwacja posterunku musi trwać nieprzerwanie.
- Pomoc sąsiedniemu wartownikowi (lit. d): dozwolona wyłącznie, jeśli nie odbywa się kosztem ochrony własnego posterunku.
- Spożywanie płynów na posterunku (lit. e): tylko za zgodą dowódcy warty garnizonowej i w sposób przez niego określony.
Żadne z powyższych uprawnień nie może być podstawą do samowolnego opuszczenia posterunku. Oddalenie się czy pomoc sąsiadowi muszą odbywać się bez utraty kontroli nad własnym rejonem odpowiedzialności.
3. Obowiązki wartownika na posterunku
Wartownik na posterunku ma obowiązek:
- a)czujnie strzec i zdecydowanie bronić powierzonego mu pod ochronę mienia (osób),
- b)nie opuszczać samowolnie posterunku, zanim nie zostanie zmieniony lub zdjęty, choćby jego życiu zagrażało niebezpieczeństwo,
- c)nie dopuszczać – na odległość mniejszą niż podana w tabeli posterunków warty – żadnych osób, z wyjątkiem tych, którym podlega oraz osób im towarzyszących,
- d)trzymać broń zabezpieczoną z dołączonym magazynkiem lub założoną taśmą (bez wprowadzonego naboju do komory nabojowej) w położeniu określonym w tabeli posterunków warty i nikomu jej nie oddawać. Jeżeli wprowadził nabój do komory nabojowej i nie oddał strzału, ma obowiązek doprowadzić broń do pierwotnego stanu,
- e)używać lub wykorzystywać broń palną i środki przymusu bezpośredniego, zgodnie z ustawą z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej,
- f)używać przydzielonych środków łączności i sygnalizacji, podręcznego sprzętu przeciwpożarowego zgodnie z instrukcją danego sprzętu,
- g)przed wyjściem na posterunek zdeponować urządzenia do rejestracji obrazu i dźwięku, urządzenia telefoniczne i elektroniczne (tj. telefon, smartfon, smartwatch, tablet, komputer przenośny, urządzenie do transmisji danych, lokalizator GPS, itp.).
- Czujność i obrona (lit. a): aktywna ochrona powierzonego mienia lub osób, nie tylko bierna obserwacja.
- Zakaz samowolnego opuszczenia (lit. b): posterunek trwa do momentu zmiany lub zdjęcia – bez wyjątków, nawet przy zagrożeniu życia wartownika.
- Kontrola dystansu (lit. c): nikt nie może zbliżyć się bardziej niż pozwala tabela posterunków, poza przełożonymi wartownika i towarzyszącymi im osobami.
- Reżim obchodzenia się z bronią (lit. d): broń zabezpieczona, z magazynkiem/taśmą, bez naboju w komorze, w pozycji z tabeli posterunków – i nigdy nie oddawana innej osobie.
- Zgodność z ustawą o ŚPB (lit. e): użycie broni i środków przymusu bezpośredniego regulują przepisy odrębnej ustawy, nie regulamin ogólny.
- Sprzęt łączności i podręczny sprzęt ppoż (lit. f): obsługa zgodna z instrukcją danego urządzenia.
- Depozyt prywatnej elektroniki (lit. g): zero prywatnego sprzętu rejestrującego czy łącznościowego na posterunku.
Zestawienie pkt 586 lit. a z pkt 587 lit. b pokazuje wyraźną granicę: wartownik może się oddalić dla ratowania życia lub mienia, o ile nadal chroni posterunek – ale nie wolno mu go opuścić samowolnie, nawet w obliczu zagrożenia własnego życia. To dwa różne stany, mimo pozornego podobieństwa.
Lit. d nakłada dodatkowy obowiązek: jeśli wartownik wprowadził nabój do komory nabojowej, a nie oddał strzału, musi samodzielnie doprowadzić broń do stanu pierwotnego (nabój z powrotem do magazynka lub taśmy, broń zabezpieczona). Pominięcie tego kroku to naruszenie dyscypliny w obchodzeniu się z bronią.
4. Tabela posterunków warty jako dokument nadrzędny
Szczegółowe obowiązki wartownika określa tabela posterunków warty.
Regulamin ogólny ustala wyłącznie ramy służby wartowniczej. Konkretne, szczegółowe obowiązki na danym posterunku – gdzie stać, jaką zachować odległość, gdzie się schronić, w jakiej pozycji trzymać broń – wynikają z tabeli posterunków warty, dokumentu sporządzanego indywidualnie dla danego posterunku garnizonowego.
Tabela posterunków warty pojawia się jako odesłanie aż czterokrotnie w omówionych punktach: pkt 586 lit. b i c oraz pkt 587 lit. c i d. Bez znajomości jej treści wartownik nie jest w stanie prawidłowo pełnić służby.
5. Wywoływanie dowódcy warty garnizonowej
Wartownik wywołuje dowódcę warty garnizonowej za pomocą środków łączności lub sygnalizacji, a w razie ich niesprawności – poprzez oddanie strzału w bezpiecznym kierunku, w następujących przypadkach:
- a)napadu na posterunek lub wartownika,
- b)zatrzymania osoby nieuprawnionej w obrębie posterunku,
- c)utraty zdolności do pełnienia służby wartowniczej garnizonu.
Sposób podstawowy: środki łączności lub sygnalizacji.
Sposób awaryjny: strzał w bezpiecznym kierunku – wyłącznie gdy łączność i sygnalizacja są niesprawne.
Kiedy wartownik ma obowiązek wywołać dowódcę warty:
- napad na posterunek lub na samego wartownika,
- zatrzymanie osoby nieuprawnionej w obrębie posterunku,
- utrata własnej zdolności do pełnienia służby wartowniczej garnizonu.
Oddanie strzału w celu wywołania dowódcy warty jest dopuszczalne wyłącznie jako środek zastępczy przy niesprawnej łączności lub sygnalizacji i musi zostać oddany w bezpiecznym kierunku.